« بسمه تعالي »

تشكيلات و كارنامه كانون كارشناسان رسمي دادگستري
ريشه لغوي وسابقه تاريخي:
خبره – خبـره با ضم يا كسره خ به معناي دانائي وبينائي داشتن به حقيقت شيئي وآزموده بودن در كاري را مي دهد كه بعدها كلمه كارشناس بهمان معني جايگزين آن گرديد.كلمه كارشناس ريشه در ادبيات كهن مادارد.در متون پهلوي ذيل كلمه (كارآكاس) معناي كارشناس متبحر وكارآگاه آورده شده وكلمه كارشناسي را نيز كارآگاسيه آورده اند.
هرودوت مورخ يوناني مي نويسد « بيش از هرچيز دادگستري مورد توجه ايرانيان بود.مردي بسيار بزرگ وباهوش بنام ديوكس ميان قوم ماد قد برافراشت ومادها در دهكده خود اور را بعنوان قاضي برگزيدند وساكنان دهكده اي ديگر نيز بسوي او شتافتند ودعاوي خود را به داوري او واگذار نمودند…»
درحقوق اسلامي ارزش واعتبار كارشناسان در اظهار نظرهاي حقوقي همواره مورد توجه بوده، در قرآن كريم صراحتاً واژه خبره ذكر نشده ولي فسئلوا اهل الذكردر سوره النحل آيه 43 وسوره انبياء آيه7 و در سوره نساء آيه 135 توجه داده كه... به سئوال از اهل ذكر وعدالت رفتار كردن وشهادت دادن ورعايت حقوق ديگران وپيروي ننمودن از هواي نفس... وهرگز شهادت را تحريف نكنيد و…
در ابواب فقه، فقيه متعهد وكارشناس خبره توصيه شده وكارشناسي، زيربناي امر قضاوت بوده وهمزمان با داوري ودادرسي تاريخچه اي كهن دارد كه همواره در گذشته از مشاوران وآگاهان امور در هنگام رسيدگي به دادخواستهاورأي دادن ها استفاده مي نمودند.
در ايران پس از ظهور مشروطيت اصطلاح اهل خبره براي نخستين بار درمواد ( قانون موقتي محاكمات جزائي مصوب خرداد 1290 هجري شمسي)به كار برده شد كه به موجب آن دادگاههاي مامور رسيدگي بامور خلاف وجنحه در مواقع ضروري مي توانند نظر اهل خبره را جويا شوند. متعاقباً اين قانون بررسي و موارد مراجعه به اهل خبره ، نحوه انتخاب خبرگان از سوي دادگاه وحق الزحمه آنان مورد توجه قرار گرفت و به عنوان مواد قانوني موارد آن صريحاً ذكر شد. در بهمن ماه سال 1317 شمسي « قانون راجع به كارشناسان رسمي» در 30 ماده به تصويب رسيد واداره امور كارشناسان كماكان بعهده اداره فني وزارت دادگستري ماند. در سال 1339 در قانون كارشناسان رسمي اصلاحاتي بعمل آمد ودادن پروانه كارشناسي به داوطلبان وتجديد سالانه پروانه آنان بانجام تشريفات ويژه اي موكول شد. قبل از انقلاب اسلامي تشكيل سازماني مستقل كه داراي شخصيت حقوقي باشد ( مشابه كانون وكلاي دادگستري) مورد توجه كارشناسان رسمي بود وبدنبال همين فكر عده اي از اشخاص نخبه وشاخص ، كانون ياد شده را تشكيل داده و به ثبت رسانيدند ولي كانون مزبور صرفاً يك جمعيت صنفي بود واز نظر سازماني ارتباطي با وزارت دادگستري نداشت. پس از انقلاب اسلامي شوراي انقلاب كه وظيفه قانون گـذاري را بر عهـده داشـت با توصيـه مرحوم شـهيد دكتر بهـشتي در تاريـخ اول آبانماه 1358 (لايحه قانون مربوط به استقلال كانون كارشناسان رسمي دادگستري) در 30 ماده به تصويب رسيد و اختياراتي به هيئت مديره كانون كه منتخب مجمع عمومي كارشناسان رسمي دادگستري است ، داد كه در تهيه آئين نامه هاي مربوطه اقدام لازم بعمل آورد وباين ترتيب كليه امور مربوط به كارشناسان مزبور از اداره فني دادگستري منتزع وبه كانون كارشناسان منتقل گرديد وكانون رسميت قانوني يافت وپس از آن به سازماندهي و تشكيل ارگانها وتدوين آئين نامه هاي مربوط پرداخت.
كانون كارشناسان رسمي دادگستري خراسان نيز بعنوان نمايندگي استان تهران فعاليت مينمود كه در تاريخ 20/8/1380 با تشكيل مجمع عمومي كارشناسان رسمي وبا حضور اعضاي هيئت مديره كانون تهران و قائم مقام دادگستري استان ومعاونين قضائي ومديران كل استان تشكيل و پس از رأي گيري وانتخاب اعضاي هيئت مديره ،كانون خراسان نيز مستقل گرديد وپس از انتخابات داخلي اولين هيئت مديره كانون مستقل تشکیل شد و پس از پایان دوره چهارساله در تاریخ 28/3/85 مجمع عمومی برگزار و هیئت مدیره جدید با اکثریت آراء بنام آقايان 1- مهندس محسن بهزادی فر (رئيس ) 2- مهندس احمدرضا عزیزی (نائب رئيس) 3- تیمسار محمدمهدی شهاب الدین (مسئول امور مالي) 4- مهندس علیرضا احمدی نیت ( منشي) 5- مهندس محمود دلپسند ( عضو اصلي) 6- مهندس عباس امیری پور ( عضو علي البدل) 7- مهندس محمدتقی باقریان ( عضو علي البدل)
بازرسان:  1-  محمود خواجه ایم مقدم 2- حسن سعیی بیلندی  و آقای مهندس محمد علی قیاس حدادان (دادستان کانون) انتخاب و شروع به کار نمودند.
شايان ذكر است كه سمتها وعضويتها در كميسيونها وهيئت رئيسه ها، افتخاري است وهيچگونه وجهي در قبال خدمات آنان پرداخت نميگردد وانتخاب طبق شرايطي كه در قانون مقرر شده انجام ميشود.
نقطه نظرها وموضوع كارشناسي ها….
در گذشته 35 رشته كارشناسي ، دعاوي وكارهاي كارشناسي را تحت پوشش داشت كه با پيشرفت علوم وتكنولوژي افزودن رشته هاي جديد از جمله سوانح هوائي- كتابداري- شعروسرود- لوازم پزشكي وغيره را ايجاب مينمود تا پاسخگوي نياز جامعه باشد. پيچيده شدن روابط اجتماعي وظهور پديده هاي نوين در جهان امروز امر قضاوت را بسيار مشكل نموده بطوريكه قاضي براي دادن حكم منطقي وعادلانه ، خود را از اظهار نظر كارشناسان بي نياز نمي بيند وتنهـا با توسـل به چنـين نظرياتي است كه با اطمينان خاطر بيشتر انشاء رأي مي نمايد . كارشناسان رسمي كه در رشته هاي تخصصي خود علم وتجربه كافي دارند در كشف واقعيتها واعلام نظر در هر مورد قضات محاكم را ياري داده واين امر كمك به اجراي عدالت در جامعه و برقراري نظم وآرامش فردي وگروهي ميشود از اين رو از كارشناسان بعنوان مددكاران اجراي عـدالت يا بازو وابزار دستگاه قضائي مي باشند. و در دنياي مترقي با پيشرفتي كه هرروز در زمينه هاي مختلف اجتماعي شاهد آن هستيم ايجاب مي كند كه محاكم قضائي نيروهاي متخصص در رشته هاي مختلف در اختيار داشته باشند تا با بررسي همه جانبه دعاوي مطروحه را حل و فصل نمايند. كانون كارشناسان رسمي دادگستري با توزيع كتاب حاوي مشخصات اسامي كارشناسان در سراسر كشور اين امكان را فراهم آورده كه با مراجعه به كتاب مستقيماً به اين كار اقدام نمايند. و با تصريحي كه در قوانين مصوبه نسبت باستفاده از كارشناسان رسمي در مسائل مختلف دعاوي مطروحه شده مي بينيم آراء محاكم در بسياري موارد براساس نظريه كارشناسان رسمي استوار است واز اين طريق مي توان به نقش مهم آنان در كشف حقيقت و اجراي عدالت پي برد كه در نتيجه حقوق فردي واجتماعي افراد تأمين خواهد شد.لذا با توجه باين امر حياتي وحساس ، كانون مي كوشدكارشناسان را بادقت نظر فراوان انتخاب كند كه متدين- درستكار- بي نظير وداراي صلاحيت علمي واخلاقي باشند.
كارشناسان گرچه در حـرفه خود استـقلال كامل دارند ولي چنانچـه مرتـكب تخلف شوند بر طبق قانون وآئين نامه تخلفات كارشناسان رسمي رسيدگي واتخاذ تصميم مي شود.
پرداخت دستمزد كارشناسي بر مبناي تعرفه ايست كه به تصويب قوه قضائيه رسـيده اسـت كه علاقمـندان مي توانند به آن مراجعه نمايند.
تعداد كارشناسان رسمي استان خراسان در حال حاضر 393 نفر در 29 رشته تخصصي ميباشد و حدود400 نفر در حال گذراندن دوره كارآموزي ميباشند و حدود 100 نفر كه دوره كارآموزي آنان به پايان رسيده پس از تكميل مراحل قانوني آماده مراسم اتيان سوگند خواهند بود كه به تعداد كارشناسان استان اضافه خواهند شد.
هيئت مديره و وظائف آن:
تعداد اعضاي هيئت مديره استان خراسان 5 نفر (اصلي)2 نفر (علي البدل)و2 نفر بازرس (اصلي ) و يكنفر عضو علي البدل ميباشد كه براي مدت 4 سال در مجمع عمومي با رأي گيري مخفي انتخاب ميشوند واعضاي هيئت مديره از بين خود يكنفر رئيس – يكنفر نائب رئيس- يكنفر منشي ويكنفر مسئول امور مالي بر مي گزينند كه مدت دو سال كارهاي اجرائي واداري كانون را در دست گرفته وبا جلسات مشاوره اي وظائف محوله را انجام ميدهند و انتخاب آنان براي مدت دو سال بعدي بلااشكال است.
وظائف هيئت مديره بطور اختصار بشرح ذيل ميباشد:
رسيدگي به صلاحيت علمي وفني واخلاقي متقاضيان كارشناسي- دادن پروانه كارآموزي وكارشناسي، ادراه امور كانون ونظارت بر رفتار كارشناسان، قبول شكايات وارجاع آن به دادسراي انتظامي كانون و.. فراهم آوردن وسائل پيشرفت  وعلمي وعملي كارشناسان- انتخاب اعضاي كميسيون آزمون وكميسيون تشخيص صلاحيت علمي وفني ….

قسمتي از برنامه هاي انجام شده ودر حال اجرا كانون خراسان از زمان استقلال تاكنون
1- تهيه و برقراري سيستم كامپيوتر در كانون
2- نصب يكدستگاه فاكس وبرقراري سيستم ارتباط
3- تدارك چاپ وانتشار مشخصات كامل كليه كارشناسان خراسان در مراحل مختلف براي دسترسي محاكم و سازمانها وارگانها و همچنين تدارك وتهيه چاپ كتاب
4- بررسي وضعيت رشته ها و تخصص هاي كارشناسي
5- تشكيل هيئت رئيسه رشته ها
6- تشكيل دادگاه و دادستاني انتظامي كانون كارشناسان 
7- تهيه لوازم موزد نياز كانون